Systemy oddymiania
Systemy oddymiania – cel, korzyści i bezpieczeństwo ewakuacji
Systemy oddymiania to kluczowe instalacje przeciwpożarowe, których głównym zadaniem jest usuwanie dymu, gorących gazów i toksycznych produktów spalania powstających podczas pożaru. To właśnie dym – a nie ogień – jest najczęstszą przyczyną utraty przytomności i śmierci w trakcie zdarzeń pożarowych. Dlatego sprawnie działający system oddymiania decyduje o bezpieczeństwie osób przebywających w budynku.
Dzięki kontrolowanemu odprowadzaniu dymu systemy oddymiania zapewniają czyste, widoczne i wolne od toksycznych oparów drogi ewakuacyjne, co umożliwia szybkie opuszczenie obiektu. Jednocześnie instalacja poprawia warunki pracy jednostek ratowniczych – redukcja temperatury i zadymienia pozwala strażakom na skuteczniejsze działanie w strefie pożaru.
Systemy oddymiania chronią również konstrukcję budynku. Obniżenie temperatury i odprowadzenie gorącego dymu spowalnia rozprzestrzenianie się ognia i minimalizuje zniszczenia. W wielu obiektach oznacza to kluczowe ograniczenie strat materialnych.
Analiza obiektu i wymogów prawnych
Rozpoczynamy od zebrania informacji o budynku: przeznaczeniu, wysokości, powierzchni, istniejących instalacjach i dokumentacji PPOŻ. Na tej podstawie określamy, czy i jaki system oddymiania jest wymagany, oraz jakie normy i przepisy muszą zostać spełnione.
Projekt systemu oddymiania
Nasi specjaliści przygotowują projekt instalacji oddymiającej – grawitacyjnej lub mechanicznej – obejmujący dobór klap, okien, wentylatorów, centrali, przycisków oraz elementów napowietrzających. Projekt uwzględnia integrację z SSP, DSO i innymi systemami bezpieczeństwa, a także scenariusze pożarowe obiektu.
Montaż i uruchomienie instalacji oddymiającej
Zespół NATONE realizuje kompletny montaż systemu zgodnie z projektem i wytycznymi producentów. Po zakończeniu instalacji przeprowadzamy uruchomienie, testy funkcjonalne oraz weryfikację komunikacji z innymi systemami, aby mieć pewność, że całość działa spójnie i automatycznie w chwili zagrożenia.
Odbiory, dokumentacja i przygotowanie do kontroli PSP
Przygotowujemy pełną dokumentację: protokoły z prób, instrukcje, schematy, zestawienia urządzeń. Wspieramy inwestora podczas odbiorów przez Państwową Straż Pożarną oraz inne organy nadzoru. Dzięki temu system oddymiania zostaje formalnie dopuszczony do użytkowania.
Serwis, przeglądy i stała opieka techniczna
Po wdrożeniu przejmujemy stałą obsługę serwisową systemu oddymiania – wykonujemy przeglądy okresowe, testy, konserwację oraz naprawy. Przypominamy o terminach przeglądów i dbamy o aktualne protokoły, aby obiekt zawsze był gotowy na kontrolę i realne zdarzenie pożarowe.
Współpraca z NATONE oznacza, że cały proces – od koncepcji i projektu, przez montaż, aż po serwis – prowadzony jest przez jednego, doświadczonego partnera. Dzięki temu systemy oddymiania są dobrze zaprojektowane, prawidłowo zamontowane i regularnie utrzymywane, a Ty masz pewność zgodności z przepisami oraz realnej ochrony użytkowników budynku.
Rodzaje, zasada działania i zastosowanie systemów oddymiania
Instalacje oddymiające dzielimy na systemy grawitacyjne oraz systemy mechaniczne, co wynika ze sposobu usuwania dymu ze strefy pożarowej:
- Systemy grawitacyjne oddymiania wykorzystują naturalny ciąg powietrza – gorący dym unosi się ku górze, a klapy lub okna oddymiające w dachu bądź w fasadzie otwierają się, tworząc przestrzeń do jego odprowadzenia. Żeby oddymianie było skuteczne, konieczne jest zastosowanie systemów napowietrzających, które umożliwiają dopływ świeżego powietrza od dołu. To rozwiązanie jest prostsze, bardziej ekonomiczne i powszechnie wykorzystywane w budynkach średniej wysokości.
- Systemy mechaniczne oddymiania opierają się na pracy wentylatorów o dużej mocy, które wymuszają przepływ powietrza i usuwają dym z zagrożonej przestrzeni niezależnie od warunków atmosferycznych. Są one konieczne w obiektach o rozbudowanej kubaturze – m.in. centrach handlowych, garażach podziemnych, tunelach oraz budynkach wysokich.
Oba rodzaje systemów oddymiania pełnią tę samą funkcję – umożliwiają skuteczną ewakuację i poprawiają warunki akcji ratowniczej – jednak dobór rozwiązania zależy od charakterystyki obiektu.
Systemy oddymiania – elementy składowe i działanie
Każdy system oddymiania składa się z zestawu urządzeń detekcyjnych, sterujących i wykonawczych, które wspólnie tworzą kompletny układ bezpieczeństwa pożarowego. Podstawowe elementy obejmują:
- czujki dymu lub temperatury, które wykrywają pożar i inicjują uruchomienie systemu,
- centralę oddymiania, która zarządza całym układem, monitoruje stan instalacji i steruje działaniem urządzeń wykonawczych,
- klapy i okna oddymiające, otwierające się automatycznie po sygnale z centrali, dzięki czemu dym kierowany jest na zewnątrz budynku,
- napędy elektryczne, odpowiedzialne za otwieranie i zamykanie klap oraz okien,
- systemy napowietrzające, które dostarczają świeże powietrze niezbędne do sprawnego oddymiania,
- kurtyny dymowe, które oddzielają strefy pożarowe i kontrolują rozprzestrzenianie się dymu.
Inne elementy instalacji mogą obejmować wentylatory oddymiające, kanały i przewody wentylacyjne, przepustnice pożarowe, przyciski oddymiania oraz zasilanie awaryjne, takie jak akumulatory lub zasilacze pożarowe. Każdy z tych komponentów współpracuje ze sobą, tworząc system, który w sytuacji pożaru działa automatycznie, szybko i skutecznie.
Wdrożenie, odbiory, serwis i kontrola dymu
Proces wdrożenia systemu oddymiania rozpoczyna się od projektu, który uwzględnia charakter obiektu, scenariusze pożarowe, wymagania przepisów oraz integrację z innymi instalacjami bezpieczeństwa. Kolejnym etapem jest montaż urządzeń zgodnie z projektem – klap, okien, wentylatorów, czujek, centrali oddymiania, przycisków oraz elementów napowietrzających. Następnie przeprowadza się próby funkcjonalne, podczas których weryfikowane jest rzeczywiste działanie systemu w warunkach symulowanego pożaru.
Po pozytywnych testach system jest przygotowywany do odbioru przez Państwową Straż Pożarną, która weryfikuje zgodność z dokumentacją i przepisami. Eksploatacja systemu wymaga jednak dalszych działań – przeglądy systemu oddymiania są obowiązkowe co najmniej raz w roku, a w obiektach o wyższym ryzyku często częstsze. W skład tzw. systemów kontroli dymu wchodzą zarówno systemy oddymiania wyciągowe (usuwające dym), jak i systemy ograniczania lub powstrzymywania dymu (np. bariery, kurtyny, nadciśnienie), oraz systemy rozcieńczania dymu, w których świeże powietrze obniża jego koncentrację. Wszystkie te rozwiązania mają jeden cel – utrzymanie możliwie bezpiecznych warunków w strefach ewakuacyjnych i operacyjnych.
Systemy oddymiania – elementy składowe i działanie
Każdy system oddymiania składa się z zestawu urządzeń detekcyjnych, sterujących i wykonawczych, które wspólnie tworzą kompletny układ bezpieczeństwa pożarowego. Podstawowe elementy obejmują:
- czujki dymu lub temperatury, które wykrywają pożar i inicjują uruchomienie systemu,
- centralę oddymiania, która zarządza całym układem, monitoruje stan instalacji i steruje działaniem urządzeń wykonawczych,
- klapy i okna oddymiające, otwierające się automatycznie po sygnale z centrali, dzięki czemu dym kierowany jest na zewnątrz budynku,
- napędy elektryczne, odpowiedzialne za otwieranie i zamykanie klap oraz okien,
- systemy napowietrzające, które dostarczają świeże powietrze niezbędne do sprawnego oddymiania,
- kurtyny dymowe, które oddzielają strefy pożarowe i kontrolują rozprzestrzenianie się dymu.
Inne elementy instalacji mogą obejmować wentylatory oddymiające, kanały i przewody wentylacyjne, przepustnice pożarowe, przyciski oddymiania oraz zasilanie awaryjne, takie jak akumulatory lub zasilacze pożarowe. Każdy z tych komponentów współpracuje ze sobą, tworząc system, który w sytuacji pożaru działa automatycznie, szybko i skutecznie.
Specjaliści w systemach SSP
Doświadczenie i wiedza
Indywidualne podejście
Zgodność z normami
Pełna obsługa
Nowoczesne technologie
Kompleksowa integracja
Instalacje oddymiające – przepisy, normy i kiedy są wymagane
W Polsce systemy oddymiania podlegają przepisom techniczno-budowlanym oraz wymaganiom ochrony przeciwpożarowej. Podstawą są przede wszystkim Warunki Techniczne, czyli Rozporządzenie Ministra Infrastruktury określające, kiedy i w jaki sposób należy stosować instalacje oddymiające w budynkach. Dodatkowo projektanci i wykonawcy muszą uwzględniać normy branżowe, w tym m.in. PN-EN 12101-2 dotyczące klap dymowych i innych elementów systemów kontroli dymu. Celem tych regulacji jest zapewnienie bezpiecznej ewakuacji oraz stworzenie lepszych warunków do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych.
Obowiązek stosowania systemów oddymiania zależy m.in. od rodzaju, wysokości i powierzchni budynku.
W wielu budynkach użyteczności publicznej instalacje oddymiające są wymagane przy powierzchni zabudowy powyżej określonych progów (np. > 1000 m²), a w obiektach handlowych i usługowych – dla jeszcze większych powierzchni (np. > 2500 m²).
W budynkach mieszkalnych wysokich i wysokościowych szczególny nacisk kładzie się na system oddymiania klatek schodowych, które są głównymi drogami ewakuacji. Z kolei garaże podziemne najczęściej wymagają mechanicznych systemów oddymiania lub wentylacji pożarowej, zdolnych do odprowadzania dymu z rozległych przestrzeni.
FAQ – Systemy oddymiania
Nie, systemy oddymiania nie są obowiązkowe w każdym obiekcie, ale w wielu budynkach użyteczności publicznej, handlowych, usługowych, garażach podziemnych czy budynkach wysokich są wymagane przepisami. Obowiązek zależy od m.in. przeznaczenia, kubatury, wysokości i powierzchni budynku. W praktyce to projektant oraz rzeczoznawca ds. PPOŻ określają, czy w danym obiekcie instalacja oddymiająca jest konieczna.
System grawitacyjny wykorzystuje naturalny ciąg powietrza – dym uchodzi przez klapy lub okna w dachu/fasadzie, a świeże powietrze napływa z dołu. Jest prostszy i zazwyczaj tańszy, dobrze sprawdza się w budynkach średniej wysokości. System mechaniczny korzysta z wentylatorów oddymiających i przewodów, które wymuszają przepływ powietrza; stosuje się go w garażach podziemnych, dużych halach i budynkach wysokich, gdzie sama grawitacja nie wystarczy.
Tak, instalacje oddymiające można projektować i montować również w obiektach istniejących. Wymaga to jednak analizy konstrukcji dachu, fasady, szybów oraz możliwości prowadzenia kabli i przewodów. Często konieczna jest częściowa przebudowa lub dostosowanie stolarki okiennej. NATONE pomaga dobrać rozwiązania jak najmniej inwazyjne, a jednocześnie zgodne z przepisami.
Czas zależy od wielkości i złożoności obiektu, ale zwykle projekt to od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od zakresu i uzgodnień z rzeczoznawcą ds. PPOŻ. Sam montaż w średnim budynku może zająć od kilku dni do kilku tygodni. NATONE stara się planować prace tak, aby jak najmniej zakłócać normalne funkcjonowanie obiektu.
W większości nowoczesnych instalacji system oddymiania współpracuje z SSP, który dostarcza sygnał o wykryciu pożaru. Dzięki temu oddymianie uruchamia się automatycznie po detekcji dymu lub temperatury. Dodatkowo przewiduje się tryb ręczny – przyciski oddymiania na klatkach schodowych lub w strefach objętych ochroną.
Przepisy wymagają, aby przeglądy systemów oddymiania wykonywać nie rzadziej niż raz w roku. W obiektach o podwyższonym ryzyku lub z rozbudowanymi instalacjami zaleca się częstsze testy, np. co 6 miesięcy. NATONE może przygotować indywidualny harmonogram serwisowy, dopasowany do rodzaju budynku i wymagań ubezpieczyciela.
Na co dzień system oddymiania jest praktycznie niewidoczny dla użytkowników – klapy są zamknięte, a centrala pracuje w trybie czuwania. W codziennej eksploatacji można odczuć jedynie okresowe testy lub serwis (krótkie otwarcie klap, sygnalizacja testowa). Prawidłowo zaprojektowany system nie ogranicza funkcjonalności obiektu.
Koszt zależy przede wszystkim od wielkości obiektu, rodzaju systemu (grawitacyjny/mechaniczny), liczby klap, okien, wentylatorów oraz stopnia integracji z innymi instalacjami. Tańsze są zazwyczaj systemy grawitacyjne w mniejszych budynkach, droższe – rozbudowane instalacje mechaniczne w garażach i wysokich obiektach. NATONE przygotowuje indywidualną wycenę po analizie projektu lub wizji lokalnej.
Zadbaj o bezpieczeństwo swojego obiektu z NATONE!
Skontaktuj się z nami, a przygotujemy indywidualny projekt systemu oddymiania dopasowany do Twoich potrzeb.